Türkiye’de Uzaktan Çalışma ve Daimî İşyeri: OECD 2025 Güncellemesi Sonrası Durum

Giriş

Dijitalleşmenin hızlanması ve özellikle pandemi sonrası dönemde yaygınlaşan uzaktan çalışma modelleri, uluslararası vergi hukuku bakımından yeni tartışmaları gündeme getirmiştir. Özellikle, bir işverenin, çalışanlarının faaliyetlerini yürüttüğü devlette mukim olmaması halinde, bir ““daimî işyeri” oluşup oluşmadığı sorusu önemli bir vergisel sorun haline gelmiştir. 

Yurt dışında mukim bir işverenin, Türkiye’de home ofis olarak çalışan bir kişi üzerinden Türkiye’de işyeri (daimî işyeri) oluşturup oluşturmadığı konusu, başlıca şu mevzuat çerçevesinde değerlendirilir:

  • Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK)
  • Vergi Usul Kanunu (VUK)
  • Türkiye’nin ilgili ülke ile imzaladığı Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA)
  • Uluslararası yorum açısından OECD Model Vergi Anlaşması ve yorumları

Bu Çerçevede Değerlendirmeler

Daimi İşyeri Kavramı

Türk vergi mevzuatında daimî işyeri kavramı, Kurumlar Vergisi Kanunu ve Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde ele alınmaktadır. Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan kurumlar yalnızca Türkiye’de elde ettikleri kazançlar üzerinden dar mükellef olarak vergilendirilir. Bu kazancın Türkiye’ye bağlanmasında belirleyici olan ise Türkiye’de bir işyeri veya daimî temsilci bulunmasıdır. Vergi Usul Kanunu’nun 156. maddesine göre işyeri; ticari, sınai, zirai veya mesleki faaliyetlerin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerler olarak tanımlanmaktadır.

Uluslararası vergi hukukunda ise daimî işyeri kavramı büyük ölçüde OECD Model Vergi Anlaşması ve ülkeler arasında imzalanan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları çerçevesinde yorumlanmaktadır. Genel kabul gören yaklaşım uyarınca bir işletmenin bir ülkede daimî işyerinin bulunduğunun kabul edilebilmesi için aşağıdaki unsurların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:

  1. Türkiye’de sabit bir yer (fixed place of business) bulunması
  2. Bu yerin iş faaliyetinin yürütülmesinde kullanılması
  3. Faaliyetin süreklilik arz etmesi

Evden çalışma durumunda bu üç unsurun oluşup oluşmadığı ayrı ayrı incelenir.

Home Ofis Her Zaman Daimi İşyeri Sayılmaz

Türkiye’de çalışan kişinin kendi inisiyatifiyle evden çalışması ve işverenin Türkiye’de herhangi bir fiziksel varlığı olmaması halinde genellikle daimî işyeri oluştuğu kabul edilmez.

Örneğin şu durumlarda çoğu zaman işyeri oluşmaz:

  • Çalışan Türkiye’de kendi tercihine göre home ofis çalışıyorsa
  • İşveren Türkiye’de ofis kiralamamışsa
  • Ev, işveren tarafından işyeri olarak tahsis edilmemişse
  • Çalışan yalnızca bireysel iş görüyorsa (örneğin yazılım geliştirici)

Bu durumda ev şirketin kullanımına tahsis edilmiş sabit işyeri olarak görülmez.

Home Ofisin Daimi İşyeri Sayılabileceği Durumlar

Aşağıdaki şartlar oluşursa Türkiye’de daimî işyeri oluştuğu kabul edilebilir:

a. Ev işveren tarafından fiili işyeri gibi kullanılıyorsa

Örneğin:

  • İşveren çalışanın evini resmen çalışma yeri olarak belirlemişse
  • Ev adresi şirketin iş adresi gibi kullanılıyorsa
  • Evde şirket faaliyetleri düzenli yürütülüyorsa

    Bu durumda sabit işyeri kriteri oluşabilir.

b. Çalışan Türkiye'de şirket adına ticari faaliyet yürütüyorsa

Örneğin çalışan:

  • müşteri görüşmeleri yapıyor
  • satış pazarlama faaliyetleri yürütüyor
  • sözleşme müzakeresi yapıyor
  • ve bu faaliyetler şirketin ana faaliyetinin önemli bir kısmını oluşturuyorsa 

    risk artar.

c. Çalışanın sözleşme yapma yetkisi varsa (dependent agent)

Eğer Türkiye'deki çalışan:

  • şirket adına sözleşme imzalama yetkisine sahipse
  • ya da sözleşmeleri fiilen sonuçlandırıyorsa

    bu durumda “bağımlı temsilci aracılığıyla daimî işyeri” oluşabilir.

Bu durum, Vergi Usul Kanunu’nun 157. maddesinde düzenlenen daimî temsilci kavramına da karşılık gelmektedir.

d. Faaliyet sürekli ve sistematikse

Tek seferlik veya kısa süreli çalışma değilse; örneğin çalışan uzun süre Türkiye’de çalışıyorsa ve faaliyet şirket için önemli ise, işyeri riski güçlenir.

OECD’nin 2025 Güncellemesi: Yüzde 50 Ölçütü ve Ticari Gerekçe

OECD, 19 Kasım 2025 tarihinde Model Vergi Anlaşması Şerhi’nin 5. maddeye ilişkin bölümünü güncellemiştir. Güncellenen bölüm, evden veya başka bir yerden sınır ötesi çalışmanın hangi durumlarda daimî işyeri oluşturabileceğine dair ayrıntılı bir çerçeve getirmektedir. Buna göre çalışan, on iki aylık bir dönemde toplam çalışma süresinin yüzde ellisinden azını Türkiye’deki evinden yürütüyorsa, bu yer kural olarak işletmenin sabit işyeri sayılmaz. Sürenin yüzde elli veya daha fazla olması halinde ise çalışanın Türkiye’de bulunmasının işletme bakımından ticari bir gerekçeye dayanıp dayanmadığı incelenir. Müşteri, tedarikçi veya grup şirketleriyle düzenli ve doğrudan temasın sağlanması bu gerekçeye örnek olarak gösterilmektedir. Çalışanın yalnızca kişisel tercihiyle Türkiye’de bulunması ise tek başına ticari gerekçe sayılmaz. Şerh bağlayıcı nitelikte değildir; bununla birlikte OECD modeline dayanan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının yorumunda dikkate alınmaktadır. Bu nedenle Türkiye’nin ilgili ülkeyle imzaladığı anlaşmanın hükümleri ve Türk vergi idaresinin yaklaşımı her somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.

Uygulamada Örnek Senaryolar

Örnek 1: Daimi işyeri oluşmaz (genelde)

  • Bir Avusturya şirketi için çalışan bir yazılımcı Türkiye’de home ofis çalışıyor.
  • müşteri ilişkisi yok
  • sözleşme yetkisi yok
  • şirket Türkiye’de hiçbir ofis kurmamış

Örnek 2: Daimi işyeri oluşabilir

  • Bir Alman şirketinin Türkiye satış temsilcisi evden çalışıyor
  • müşterilerle görüşüyor
  • sipariş alıyor
  • sözleşmeleri sonuçlandırıyor

    Bu durumda bağımlı temsilci yoluyla işyeri oluşabilir.

Daimi İşyeri Oluşursa Ne Olur?

Eğer Türkiye’de işyeri oluştuğu kabul edilirse, yabancı şirket:

  • Türkiye’de kurumlar vergisi mükellefi olur
  • Türkiye’de elde edilen kazanç için beyanname verir
  • Muhasebe ve vergi yükümlülükleri doğar

Sonuç

Yurt dışı işverenin Türkiye’de home ofis çalışanı olması tek başına daimî işyeri oluşturmaz. Ancak;

  • ev işveren tarafından işyeri gibi kullanılıyorsa
  • çalışan şirket adına ticari faaliyet yürütüyorsa
  • sözleşme yapma yetkisi varsa
  • faaliyet süreklilik gösteriyorsa

Türkiye’de daimî işyeri oluştuğu kabul edilebilir.

OECD’nin 2025 güncellemesiyle getirilen yüzde elli ölçütü ve ticari gerekçe testi de bu değerlendirmede yol gösterici olacaktır.


“Workation & Remote Work” (Uzaktan Çalışma)  konusuna ilişkin Schindhelm Allianz ortaklarımızın ülkelere özgü diğer değerlendirmelerini ve katkılarını web sitemizde aşağıdaki bağlantılar üzerinden bulabilirsiniz:

Workation & Remote Work in Deutschland >>

Workation & Remote Work in Italien >>

Workation & Remote Work in Polen >>



Yazar: Serkan Yılmaz