Türkiye’de Yabancıların Çalışma İzinleri

Türkiye’de yabancılara çalışma izni verilmesi, Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen çok katmanlı bir değerlendirme kriterleri sistemine tabidir. Sistem; genel değerlendirme kriterleri, sektöre özgü düzenlemeler, yabancı şirket ortaklarına ilişkin özel şartlar ve belirli kişi gruplarına tanınan muafiyetlerden oluşmaktadır. Kriterler zaman zaman güncellenmekte olup son değişiklikler 11 Mart 2026 ve 3 Ağustos 2026 tarihlerinde yürürlüğe girmiştir; bu nedenle işverenlerin ve yabancı çalışanların hâlihazırda yürürlükte olan kriterleri bilmesi büyük önem taşımaktadır.

İçindekiler

• Türkiye’de yabancılara çalışma izni verilmesi hangi sisteme tabidir?
• İstihdam kriteri ne anlama gelir?
• Mali yeterlilik kriterleri nelerdir?
• Ücret kriteri nasıl belirlenir?
• İstihdam ve mali yeterlilik kriterlerinin istisnaları var mıdır?
• Hangi sektöre özgü kriterler uygulanır?
• Yabancı şirket ortaklarına hangi özel kriterler uygulanır?
• Hangi kişi grupları genel değerlendirme kriterlerinden muaftır?
• Başka hangi hükümler dikkate alınmalıdır?
• Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?
• Doğrudan yabancı yatırımlardaki kilit personel ve irtibat büroları için hangi özel yasal kurallar uygulanır?
• Sonuç

Türkiye’de yabancılara çalışma izni verilmesi hangi sisteme tabidir?

Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü, çalışma izni başvurularını dört kademeden oluşan bir kriterler sistemine göre değerlendirir:

• İstihdam, mali yeterlilik ve ücret kriterlerinden oluşan genel değerlendirme kriterleri
• Genel değerlendirme kriterlerinin tamamının veya bir kısmının yerine geçen, belirli sektörlere, mesleklere veya işlere özgü özel kriterler
• Yabancı şirket ortaklarına ilişkin özel kriterler
• Belirli kişi grupları için istihdam, mali yeterlilik ve ücret kriterlerinden muafiyet

İstihdam kriteri ne anlama gelir?

Kural olarak, bilanço esasına tabi işyerlerinde çalışma izni başvurusu yapılan her yabancı için aynı işyerinde en az beş Türk vatandaşının istihdam edilmesi gerekir. Ancak bir önceki yılda net satışları en az 50.000.000 TL olan işyerleri, bu şartı sağlamaksızın en fazla beş yabancı istihdam edebilir.

Mali yeterlilik kriterleri nelerdir?

İşyerinin mali durumu, işyerinin türüne göre farklı eşiklere tabidir:

Ücret kriteri nasıl belirlenir?

Yabancıya ödenecek ücret, çalışma izni başvuru tarihinde yürürlükte olan brüt asgari ücret esas alınarak belirlenmelidir:

İstihdam ve mali yeterlilik kriterlerinin istisnaları var mıdır?

• 3 Ağustos 2026 itibarıyla yeni: yurt içinden yapılan çalışma izni başvurularında, yabancının başvuru tarihi itibarıyla son üç yıl içinde en az bir yıl süreyle Türkiye’de yasal olarak (çalışma izni, ikamet izni veya uluslararası koruma kapsamında) bulunmuş olması hâlinde kural olarak istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz. Bu istisna aynı işyerinde en fazla üç yabancı ile sınırlıdır.
• Bu istisnadan yararlanan işyerlerinde çalışma izniyle çalışan yabancı sayısının, aynı işyerindeki Türk vatandaşı çalışan sayısını geçmemesi esastır.
• Aynı işyerinde yukarıdaki yasal kalış şartını sağlayan üçten fazla yabancının istihdam edilmesi hâlinde, uluslararası koruma kapsamındaki yabancılara ilişkin mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, dördüncü ve sonraki yabancıların başvurularında işyerinde çalışan her bir yabancı için ayrı ayrı beş Türk vatandaşının istihdamı ve mali yeterlilik kriterinin karşılanması esastır.

Hangi sektöre özgü kriterler uygulanır?

Çok sayıda sektör, meslek ve iş için genel değerlendirme kriterlerinden farklı özel kriterler öngörülmüştür:

• Bilişim sektörü: Bilişim şirketlerinde uzmanlık gerektiren pozisyonlara (yazılım geliştirme uzmanı, veri tabanı uzmanı, mobil yazılım uzmanı, sistem ağ ve güvenlik uzmanı ve kurumsal mimari uzmanı gibi) yapılan başvurularda istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz. Bilişim sektörü dışındaki şirketlerde aynı muafiyet, benzer uzmanlık pozisyonları için en fazla iki yabancı ile sınırlı olarak uygulanır.
• Eğitim: Eğitim kurumlarında mesleki yeterlilik gerektiren pozisyonlarda çalışacak yabancıların Millî Eğitim Bakanlığından veya Yükseköğretim Kurulundan (YÖK) ön izin alması gerekir. YÖK tarafından ön izin verilen yabancı akademik personelin çalışma izni başvurularında genel değerlendirme kriterleri uygulanmaz. Eğitim kurumlarında ve milletlerarası okullarda, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 29. maddesi uyarınca ön izne tabi pozisyonlarda çalışacak yabancılar için istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz.
• Ev hizmetleri (çocuk, yaşlı, engelli ve hasta bakımı): Başvuru yapabilecek kişiler, bakıma muhtaç kişiye ve ilgili aile veya vesayet ilişkisine göre sınırlı sayıda belirlenmiştir. Değerlendirmede diğer hususların yanı sıra bakılacak kişinin sağlık durumu ve yaşı; bakıcının eğitimi, deneyimi, Türkçe bilgisi, Türkiye’de daha önceki ikamet veya çalışma geçmişi, medeni durumu ve yaşı; işverenin sosyoekonomik durumu, mal varlığı ve uygun belgelerle kanıtlanması gereken sürekli ve düzenli geliri dikkate alınır. Yurt dışından yapılan başvuru üzerine düzenlenen iznin başlangıç tarihinden itibaren altı ay içinde başka bir işveren yanında çalışmak üzere yurt içinden yapılan başvurular, mücbir sebepler dışında olumsuz değerlendirilir.
• Havacılık: Yabancı ülkelerin bayrak taşıyıcı havayolu şirketlerinin Türkiye temsilciliklerinde üst düzey yönetici olarak veya uzmanlık gerektiren işlerde çalışacak yabancılar adına yapılan çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz.
• İleri teknoloji: Ülke ekonomisine önemli katkı sağlaması beklenen veya yüksek istihdam yaratan nitelikli yatırımlarda veya ileri teknoloji gerektiren işler için nitelikli işgücüne ihtiyaç duyulması ya da işin niteliği gereği Türk işgücüyle karşılanamaması hâlinde, genel değerlendirme kriterleri Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünün onayıyla kısmen veya tamamen uygulanmayabilir. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının olumlu görüşü alınmak kaydıyla, 5746 sayılı Kanun kapsamındaki belgelendirilmiş Ar-Ge/tasarım merkezlerinde çalışan yabancı Ar-Ge, inovasyon ve tasarım personeli ile 4691 sayılı Kanun kapsamındaki teknoloji geliştirme bölgelerinde çalışacak yabancılara istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz.
• Kamu projeleri: Türkiye’nin taraf olduğu ikili veya çok taraflı anlaşmalarda hüküm bulunan hâllerde veya bu kapsamdaki projelerde ya da kamu kurumlarının sözleşme veya ihale yoluyla mal ve hizmet alımı işlerinde (alt yükleniciler dâhil) çalıştırılacak yabancılar, olağan istihdam ve mali yeterlilik kriterlerinden muaftır.
• Sağlık: Nitelikli sağlık meslekleri için Sağlık Bakanlığından ön izin alınması gerekir. Kamu sağlık kurumlarındaki uzman personele istihdam, ücret ve mali yeterlilik kriterlerinin hiçbiri uygulanmaz.
• Turizm: Kapsamlı özel kurallar uygulanır:
  • En az on Türk vatandaşının istihdam edilmesi kaydıyla, belgeli turizm işletmeleri ile kriterlerde öngörülen sözleşme, konum, belge veya işletme izni şartlarını sağlayan sözleşmeli restoranlar, turizm/animasyon şirketleri, hamam/saunalar ve termal oteller için uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerde istihdam kriteri uygulanmaz.
  • Masör, masöz, SPA terapisti veya uzmanlık ve ustalık gerektiren benzeri mesleklerde çalışacak yabancılar için işyerinin kriterlerde özel olarak sayılan kategorilerden birine girmesi gerekir: masaj salonu bulunan, şartları taşıyan belgeli bir turizm işletmesi veya yetkilendirilmiş termal otel; şartları taşıyan belgeli bir turizm işletmesiyle aynı adreste faaliyet gösteren sözleşmeli masaj salonu; belgeli bir seyahat acentesiyle gerekli anlaşması bulunan hamam veya sauna ya da en az yirmi Türk vatandaşı istihdam eden yetkilendirilmiş spor merkezi. Bu kategoriler dışındaki işyerlerinde söz konusu pozisyonlar için yapılan başvurular olumsuz değerlendirilir.
  • Bunun dışında istihdam edilebilecek azami yabancı sayısı, işletmenin mali ve fiziki kapasitesine göre belirlenir.
  • Şartları taşıyan belgeli turizm işletmeleri bünyesinde faaliyet gösteren kuaför, kuyumcu ve deri/halı/tekstil mağazası gibi sözleşmeli işletmelerde en fazla iki yabancı için istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz.
  • Sağlık turizminde, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının ilgili yetkilendirme şartlarını sağlayan aracı kuruluşlarda yurt içinden yapılan başvurularda en fazla beş yabancı için istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz.
  • Konaklama sektöründe uzmanlık veya ustalık gerektirmeyen pozisyonlara yapılan başvurular, işletmenin Türkiye genelindeki istihdamı esas alınarak hesaplanan genel istihdam kriterine göre değerlendirilir; 11 Mart 2026 itibarıyla, ilave yabancı istihdamına ihtiyaç duyulması hâlinde, şube bazında hesaplanmak üzere ilgili işyerinde istihdam edilen her beş Türk vatandaşı için bir ilave yabancı çalışan bu kriterden muaf tutulabilir.
• Yabancı öğrenciler: Türkiye’deki bir yükseköğretim kurumunun örgün ön lisans ve lisans programlarına kayıtlı yabancı öğrenciler, öğrenimlerinin ilk yılını tamamladıktan sonra çalışma izni almak kaydıyla kısmi süreli çalışabilir. Bu sınırlama, örgün eğitim programlarına kayıtlı lisansüstü öğrenciler için geçerli değildir. Öğrenci statüsü Yükseköğretim Kurulu (YÖK) kayıtları üzerinden teyit edilir. Eğlence sektöründe öğrencinin statüsüne uygun olmayan işler veya ev hizmetleri sektöründe çalışmak için yapılan başvurular olumsuz değerlendirilir. Türkiye Bursları veya YÖK Burs Programı kapsamında burs alanlar için ilgili kurumların görüşü alınır.
• Hayvancılık: Hayvan Bilgi Sistemine kayıtlı işletmelerde çoban/hayvan bakıcıları için asgari hayvan sayıları 200 küçükbaş, 100 besi sığırı, 50 süt sığırı ve karma sığırcılıkta 75 hayvandır. Bu hayvan sayılarının her biri için bir çoban/hayvan bakıcısı olmak üzere, aynı işletmede en fazla üç yabancı için istihdam kriteri uygulanmaz. Tarım ve Orman Bakanlığının görüşü alınır. 11 Mart 2026 itibarıyla bu asgari hayvan sayısı şartlarını sağlayan işletmelere mali yeterlilik kriterleri de uygulanmamaktadır. Yurt dışı başvurusuna istinaden verilen iznin başlangıcından itibaren altı ay içinde başka bir işverene bağlı çalışmak üzere yapılan yurt içi başvurular, mücbir sebepler dışında olumsuz değerlendirilir.
• İmalat sektörü (3 Ağustos 2026 itibarıyla yeni): Başvurular öncelikle, işletmenin Türkiye genelindeki Türk vatandaşı istihdamı dikkate alınarak genel istihdam kriterine göre değerlendirilir. İlave yabancı istihdamına ihtiyaç duyulması hâlinde, 31 Aralık 2027’ye kadar geçerli olmak üzere işyerinde/şubede çalışan her beş Türk vatandaşı için bir ilave yabancı istihdam kriterinden muaftır.
• Kanatlı hayvan yetiştiriciliği (3 Ağustos 2026 itibarıyla yeni): Hayvan bakıcısı ve kümes bakım işçisi gibi pozisyonlar için de ilave yabancı istihdamına ilişkin aynı 5:1 oranı 31 Aralık 2027’ye kadar uygulanır. Ayrıca beşten az Türk vatandaşı istihdam eden işyerleri, yurt içinden yapılan başvurularda en fazla iki yabancı için istihdam ve mali yeterlilik kriterlerinden muaftır; ancak bu kapsamda çalışan yabancı sayısı Türk vatandaşı çalışan sayısını geçemez.
• Geri dönüşüm (3 Ağustos 2026 itibarıyla yeni): Atık toplayıcı ve geri dönüşüm işçisi gibi pozisyonlar için genel istihdam kriteri ve 31 Aralık 2027’ye kadar geçerli ilave yabancı istihdamına ilişkin 5:1 oranı, kanatlı hayvan yetiştiriciliği sektörüne benzer şekilde uygulanır. Beşten az Türk vatandaşı istihdam eden işyerlerinde, bu kapsamda çalışan yabancı sayısının Türk vatandaşı çalışan sayısını geçmemesi kaydıyla, yurt içinden yapılan başvurularda en fazla iki yabancı için istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz.

Belirli bir sektör, meslek veya iş için özel bir düzenleme bulunmaması hâlinde genel değerlendirme kriterleri uygulanır. Ayrıca sektöre, mesleğe veya işe özgü istisnalardan yararlanan bir yabancının, çalışma izninin başlangıç tarihinden itibaren altı ay içinde başka bir işveren yanında ve istisna kapsamı dışındaki bir sektörde, meslekte veya işte çalışmak üzere yurt içinden çalışma izni başvurusunda bulunması hâlinde, başvuru mücbir sebepler dışında olumsuz değerlendirilir.

Yabancı şirket ortaklarına hangi özel kriterler uygulanır?

Bilanço esasına tabi işyerlerinde, bir yabancının yeni bir işyeri kurması veya mevcut bir işletmeye ortak olması hâlinde aşağıdaki kurallar uygulanır:

• Yabancının sermaye payı en az 500.000 TL, işletmenin toplam ödenmiş sermayesi de en az 500.000 TL olmalı ve yabancının ortaklık payı en az %20 olmalıdır.
• İşletmede en az beş Türk vatandaşı istihdam edilmelidir; bu husus ilk çalışma iznine şart olarak eklenir ve ilk çalışma izni süresinin yedinci ayının başından itibaren her ay sağlanmalıdır.
• İstisna: Yabancının sermaye payı en az 100.000 ABD doları ise ne sermaye/ortaklık payı kriteri ne de istihdam kriteri uygulanır.

Hangi kişi grupları genel değerlendirme kriterlerinden muaftır?

Aşağıdaki yabancılara istihdam, mali yeterlilik ve ücret kriterlerinin kural olarak hiçbiri uygulanmaz. Bu statünün resmî belgelerle kanıtlanması gerekir; ancak bu gruplardan birine dâhil olmak, çalışma izni verilmesi için otomatik bir hak sağlamaz:

• Annesi, babası veya çocuğu Türk vatandaşı olan yabancılar
• İnsani ikamet izni sahipleri
• İnsan ticareti mağduru ikamet izni sahipleri veya ilgili mağdur destek programlarına katılan kişiler
• Vatansız Kişi Kimlik Belgesi sahipleri
• Uzun dönem ikamet izni sahipleri
• En az üç yıldır bir Türk vatandaşıyla evli olan yabancılar
• Çalışma izni, kısa dönem ikamet izni, aile ikamet izni, öğrenci ikamet izni, uzun dönem ikamet izni, insani ikamet izni veya insan ticareti mağduru ikamet izni ile en az sekiz yıldır Türkiye’de bulunan yabancılar (3 Ağustos 2026 itibarıyla)
• Türk vatandaşlarına hasredilen meslek ve işler dışında çalışacak olan ve Türk soylu olduğu İçişleri Bakanlığı veya Dışişleri Bakanlığı tarafından teyit edilen ya da uluslararası işgücü politikası kapsamında Genel Müdürlükçe uygun görülen Türk soylu yabancılar
• Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) vatandaşları

Başka hangi hükümler dikkate alınmalıdır?

• Gönüllü faaliyetler: İş niteliği taşımayan ve yalnızca gönüllülüğe dayanan faaliyetlerin yürütülmesi amacıyla yapılan çalışma izni başvuruları olumsuz değerlendirilir.
• Geçiş hükmü: Mevcut kriterlerin yürürlüğe girmesinden önce düzenlenen çalışma izinlerine ilişkin uzatma başvurularında Genel Müdürlük farklı karar verebilir; ancak kural olarak mali yeterlilik kriterleri bakımından ilk başvuru tarihinde yürürlükte olan kriterler uygulanır.
• Mevcut değerlendirme kriterleri; işyerlerinin mali yeterliliği, yabancı şirket ortaklarının sermaye payları ve sektörel istisnalar bakımından farklı eşikler öngörmektedir. Bu nedenle her başvuruda somut olaya uygulanacak güncel kriterlerin kontrol edilmesi gerekir.

Uygulamada nelere dikkat edilmelidir?

Kriterler Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü tarafından zaman zaman güncellenmektedir. Bu nedenle somut olaylara ilişkin danışmanlıkta, Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünün resmî internet sitesindeki güncel metnin her zaman kontrol edilmesi tavsiye edilir. Özellikle süreli özel düzenlemeler ve sektöre özgü eşikler kısa süre içinde değişebilir.

Doğrudan yabancı yatırımlardaki kilit personel ve irtibat büroları için hangi özel yasal kurallar uygulanır?

Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünün değerlendirme kriterlerine ek olarak, belirli yabancı personelin çalışma izinleri ayrı bir yasal dayanağa tabidir: 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanununun 3. maddesinin (g) bendi ve Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında Yönetmelik. Bu kurallar iki durumda uygulanır:

• Özellik arz eden doğrudan yabancı yatırımlardaki kilit personel (Yönetmeliğin 4. ve 5. maddeleri): Bu özel rejimin uygulanabilmesi için aşağıdaki iki temel şart birlikte aranır:

  Şirket veya şube 4875 sayılı Kanun kapsamındadır ve aşağıdaki şartlardan en az birini sağlayarak “özellik arz eden doğrudan yabancı yatırım” niteliği taşır:

  • yabancı ortakların toplam sermaye payı en az 21.946.007 TL’dir ve buna ek olarak şirket veya şube bir önceki yılda en az 1.648.938.600 TL ciroya, en az 1 milyon ABD doları ihracata veya Sosyal Güvenlik Kurumuna kayıtlı en az 250 çalışana ulaşmıştır;
  • planlanan yatırım asgari 522.163.890 TL sabit yatırım tutarına ulaşmaktadır;
  • ana şirketin, kendi ülkesi dışında en az bir ülkede doğrudan yatırımı bulunmaktadır.
  • ortak, yönetim kurulu başkanı veya üyesi, genel müdür, genel müdür yardımcısı veya şirket müdürü gibi bir görevde bulunmakta ve üst yönetim/yürütme, şirketin veya bir bölümünün yönetimi, personelin denetimi ya da işe alma/işten çıkarma veya bu konularda teklif sunma alanlarından en az birinde görev veya yetki sahibi olmaktadır ya da
  • şirketin hizmetleri, araştırma ekipmanları, teknikleri veya yönetimi için temel sayılan bilgiye sahiptir.

  Yukarıda belirtilen tutarlar 2026 yılı için geçerli değerlerdir. Yönetmeliğin 17. maddesi uyarınca TL tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.

  Yabancı kilit personel niteliğindedir, yani

• İrtibat büroları (Yönetmeliğin 4 (c) ve 6. maddeleri): Bir önceki yılda büronun faaliyetleri için yurt dışından en az 200.000 ABD doları veya karşılığı döviz transfer edilmiş olması kaydıyla, yabancı ana şirket tarafından yetkilendirilen en fazla bir kişiye bu özel düzenleme kapsamında çalışma izni verilir. Büronun Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından faaliyet izni bulunmalıdır ve çalışma izni bu faaliyet izninin süresiyle sınırlıdır.

Bu şirketlerin ve irtibat bürolarının diğer tüm yabancı çalışanları genel çalışma izni kurallarına ve değerlendirme kriterlerine tabidir (Yönetmeliğin 2. maddesi).

Sonuç

Türkiye’de yabancılara çalışma izni verilmesi; genel değerlendirme kriterleri, sektöre özgü düzenlemeler, yabancı şirket ortaklarına ilişkin özel şartlar ve belirli kişi gruplarına tanınan muafiyetlerden oluşan ve doğrudan yabancı yatırımlardaki kilit personel ile irtibat büroları için ayrı yasal kurallarla tamamlanan katmanlı bir sisteme tabidir. Kriterlerde zaman zaman kısa aralıklarla yapılan değişiklikler, işverenler ve yabancı çalışanlar için önemli bir belirsizlik kaynağı oluşturmaktadır.

Belirleyici olan; ilgili kriter grubunun somut olaya doğru şekilde uygulanması, yürürlükteki kriterlerin sürekli takip edilmesi ve özellikle süreli istisnaların zamanında değerlendirilmesidir. Her çalışma izni başvurusundan önce güncel kriterlerin kontrol edilmesi tavsiye edilir.

GEMS Schindhelm, Türkiye’de çalışma izni başvurularının hazırlanması, doğru kriter grubunun belirlenmesi ve güncel mevzuata uyum konularında şirketlere ve yabancı çalışanlara danışmanlık hizmeti vermektedir. Konuya ilişkin sorularınız için lütfen hukuk büromuzla iletişime geçin.