6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun İşyeri Kirasına İlişkin Hükümleri

Güncelleme: Kasım 2026

01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ("TBK") kira sözleşmelerine ilişkin hükümleri, kiracının tacir veya tüzel kişi olduğu işyeri kiraları bakımından 6217 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesiyle ertelenmiş olup 01.07.2020 tarihinden bu yana bu kiralarda da uygulanmaktadır. Uygulamada görülmektedir ki ertelemenin sona ermesinden önce akdedilmiş pek çok sözleşmede bu hükümlerle bağdaşmayan kayıtlar varlığını sürdürmekte, bu da özellikle kira artışı, depozito ve erken tahliye konularında uyuşmazlıklara yol açmaktadır. Aşağıda işyeri kiralarında öne çıkan hükümler ele alınmaktadır.

TBK m. 323 – Kira İlişkisinin Devri

Kira ilişkisinin üçüncü bir kişiye devredilebilmesi için kiraya verenin yazılı izni aranmaktadır. İşyeri kiralarında kiraya veren, haklı sebep olmadıkça bu rızayı vermekten kaçınamaz. Bunun yanı sıra işyeri kiralarında devreden kiracı, kira sözleşmesinin bitimine kadar ve en fazla iki yıl süreyle devralanla birlikte müteselsilen sorumludur.

TBK m. 325 – Kiralananın Sözleşmenin Bitiminden Önce Geri Verilmesi

Sözleşme süresine veya fesih dönemine uyulmaksızın kiralananın geri verilmesi durumunda, kiracının kira sözleşmesinden doğan borçları, kiralananın benzer koşullarla kiraya verilebileceği makul bir süre için devam eder. Bu kapsamda kiraya veren, kiralanan yerin yeniden kiralanabileceği süreyi gözeterek kiracıdan tazminat talep edebilir. Bu tazminat mahkemelerce çoğunlukla üç aylık kira bedeli tutarında belirlenmekle birlikte, kiralananın konumu ve piyasa koşullarına göre farklılık gösterebilmektedir.

Ancak kiracı, ödeme gücüne sahip, kira ilişkisini devralmaya hazır ve kiraya veren tarafından makul şartlarda kabul edilmesi beklenebilecek yeni bir kiracı bulursa, kira sözleşmesinden doğan borçlarından kurtulabilir.

TBK m. 331 – Olağanüstü Fesih Bağlamında Önemli Sebepler

İşyeri kiralarında taraflardan her biri, kira ilişkisinin devamını kendisi için çekilmez hâle getiren önemli sebeplerin varlığı durumunda, yasal fesih bildirim süresine uyarak sözleşmeyi her zaman feshedebilir. Bu çerçevede kira ilişkisinin devamını çekilmez kılan hususların ortaya çıkması hâlinde dahi yasal fesih süresine uyulması gerekmekte, feshin parasal sonuçlarının belirlenmesi ise hâkimin takdirine bırakılmaktadır.

TBK m. 340 – Bağlantılı Sözleşme

Kiracının yararına olmayan ve kiralanan yerin kullanımıyla doğrudan bağlantısı bulunmayan, kirayla bağlantılı sözleşmeler geçersizdir. Örneğin kiracının kiraya verenden belirli bir hizmeti satın almasını zorunlu kılan hükümler bu kapsamda değerlendirilebilir.

TBK m. 342 – Kiracının Güvence Vermesi

Kiracı tarafından verilecek güvencenin (depozito) tutarı üç aylık kira bedelini aşamaz. 01.07.2020 tarihinden önce akdedilen işyeri kira sözleşmelerinde depozito tutarı serbestçe belirlenebilmekteydi.

Güvencenin para veya kıymetli evrak olarak verilmesi hâlinde, bunun kiraya verenin onayı olmaksızın çekilmemek üzere bir bankaya vadeli tasarruf hesabına yatırılması zorunludur. Banka, güvenceyi ancak iki tarafın rızasıyla ya da kesinleşmiş bir icra takibine veya mahkeme kararına dayanarak geri verebilir.

TBK m. 343 – Kiracı Aleyhine Değişiklik Yasağı

Kira bedelinin belirlenmesine ilişkin hükümler dışında, işyeri kira sözleşmelerinde kiracı aleyhine değişiklik yapılamaz.

TBK m. 344 – Kira Bedelinin Belirlenmesi

İşyeri kira sözleşmelerinde kira bedeli artışı, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki ("TÜFE") on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez. Bu kural bir yıldan uzun süreli sözleşmeler bakımından da uygulandığından, belirli süreli işyeri kira sözleşmelerindeki artışlar da bu üst sınıra tabidir. 11.06.2022 ile 01.07.2024 arasında uygulanan yüzde 25'lik artış sınırı yalnızca konut kiralarına ilişkin olduğundan işyeri kiraları bu dönemde de TÜFE'nin on iki aylık ortalaması sınırına tabi kalmış, 01.07.2024'ten itibaren ise konut ve işyeri kiraları bakımından yeniden tek bir kural uygulanmaya başlamıştır.

Kira bedeli yabancı para cinsinden kararlaştırılmışsa, 1567 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, sözleşmenin kuruluşundan itibaren beş yıl geçmedikçe kira bedelinde değişiklik yapılamaz. Ne var ki döviz kurlarındaki değişiklikler veya benzeri sebepler nedeniyle taraflardan biri TBK m. 138 çerçevesinde aşırı ifa güçlüğüyle karşılaşırsa, uyarlama davası yoluyla kira bedelinin değiştirilmesini mahkemeden talep edebilir. Beş yıllık sürenin dolmasından sonra ise kira bedeli kira tespit davasıyla yeniden belirlenebilir.

Yabancı Para Cinsinden Kira Bedeli

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar'da 13.09.2018 tarihinde yapılan değişiklikle, Türkiye'de yerleşik kişiler arasındaki konut ve çatılı işyeri kira sözleşmelerinde kira bedelinin döviz cinsinden veya dövize endeksli belirlenmesi kural olarak yasaklanmıştır. Bununla birlikte 2008-32/34 sayılı Tebliğ'in 8. maddesinin üçüncü fıkrası, aynı maddenin on dokuzuncu fıkrasında sayılan kişilerin kiracı olduğu sözleşmeleri bu yasağın dışında tutmaktadır. Buna göre yurt dışında yerleşik kişilerin doğrudan veya dolaylı olarak yüzde elli ve üzerinde pay sahibi olduğu ya da kontrol ettiği şirketler ile yabancı şirketlerin Türkiye'deki şube, temsilcilik, ofis ve irtibat büroları, kiracı sıfatıyla taraf oldukları işyeri kiralarında bedeli döviz cinsinden kararlaştırabilmektedir. Aynı istisna, Türk vatandaşlığı bulunmayan Türkiye'de yerleşik kişiler bakımından da geçerlidir. TBK m. 344'te öngörülen beş yıllık süre ancak bu istisnalardan birine giren sözleşmelerde anlam kazandığından, deneyim göstermektedir ki yabancı sermaye oranındaki değişikliklerin, örneğin bir pay devrinin, sözleşmedeki döviz kaydının geçerliliğine etkisi ayrıca gözden geçirilmelidir.

TBK m. 346 – Kiracı Aleyhine Düzenleme Yasağı

İşyeri kirasında kiracıya, kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemez. Özellikle kira bedelinin zamanında ödenmemesi hâlinde ceza koşulu ödeneceğine veya sonraki kira bedellerinin muaccel olacağına ilişkin anlaşmalar geçersizdir.

TBK m. 347 – Uzama Süresi ve On Yıllık Sınır

Belirli süreli işyeri kira sözleşmelerinde kiracı, sözleşme süresinin bitiminden en az on beş gün önce bildirimde bulunmadıkça sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzamış sayılır. Kiraya veren ise sözleşmeyi süresinin bitimine dayanarak sona erdiremez; bununla birlikte on yıllık uzama süresi dolduktan sonra, izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla sebep göstermeksizin fesih hakkına sahiptir. Bu nedenle uzun vadeli yatırım planlayan kiracıların, sözleşme süresini ve uzama dönemini birlikte değerlendirmesi önem taşımaktadır.

TBK m. 354 – Dava Sebeplerinin Sınırlılığı

Dava yoluyla kira sözleşmesinin sona erdirilmesine ilişkin TBK hükümleri kiracı aleyhine değiştirilemez; bu yönde kiracı aleyhine düzenleme içeren sözleşme hükümleri geçersizdir.

Kira Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk

7445 sayılı Kanun'la 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/B maddesi uyarınca, 01.09.2023 tarihinden itibaren kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; ilamsız icra yoluyla tahliye bu kuralın dışındadır. Arabuluculuk başvurusu yapılmaksızın açılan kira tespit, uyarlama veya tahliye davaları usulden reddedildiğinden, süreye bağlı taleplerde başvurunun zamanında yapılması büyük önem taşımaktadır.