Türkiye'de Miras: Yabancılar ve Yurt Dışında Yaşayanlar İçin 2026 Kapsamlı Rehber

Son güncelleme: Kasım 2026

İçindekiler

  1. Milletlerarası Miras Hukukunun Temelleri
  2. Türk Miras Hukukunun Temel Kuralları
  3. Türkiye'deki Miras İşlemleri
  4. Vergisel Yükümlülükler
  5. Yurt Dışında Yaşayanlar İçin Uygulama ve Planlama
  6. Sonuç

I. Milletlerarası Miras Hukukunun Temelleri

1. Miras Hangi Ülkenin Hukukuna Tabidir?

Türk mahkemeleri ve resmî makamları, yabancılık unsuru taşıyan miras ilişkilerinde uygulanacak hukuku 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'a (MÖHUK) göre belirlemektedir. MÖHUK m.20/1 uyarınca miras, ölenin millî hukukuna tabidir; bununla birlikte Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında, mirasbırakanın vatandaşlığı ne olursa olsun Türk hukuku uygulanır. Bu kurala ek olarak MÖHUK m.20/2, mirasın açılması sebeplerini, iktisabını ve taksimini terekenin bulunduğu ülke hukukuna bağlamaktadır. Dolayısıyla Alman ya da Avusturya vatandaşı bir kişinin Antalya'daki dairesi Türk miras hukukuna göre intikal ederken, aynı kişinin diğer malvarlığı bakımından kendi millî hukukunun uygulanması ve terekenin farklı hukuklara tabi parçalara ayrılması söz konusu olabilmektedir. Birden fazla vatandaşlığı bulunan ve bunlardan biri Türk vatandaşlığı olan kişiler bakımından ise MÖHUK m.4 uyarınca Türk hukuku esas alınır.

Ölüme bağlı tasarrufların şekli bakımından daha esnek bir rejim geçerlidir. MÖHUK m.20/4, şekil konusunda m.7'ye atıf yapmakta ve ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan tasarrufları da geçerli saymaktadır. Türkiye ayrıca 1961 tarihli Vasiyetname Şekline Uygulanacak Hukuk Hakkında Lahey Sözleşmesi'ne taraftır. Bu Sözleşme uyarınca bir vasiyetname; yapıldığı yerin hukukuna, vasiyetçinin düzenleme veya ölüm tarihindeki vatandaşlık, ikametgâh ya da mutad mesken hukukuna veya taşınmazlar bakımından taşınmazın bulunduğu yer hukukuna uygun olması halinde şekil bakımından geçerli kabul edilebilmektedir. Ölüme bağlı tasarrufta bulunma ehliyeti ise tasarrufun yapıldığı andaki millî hukuka tabidir (MÖHUK m.20/5).

Yabancı hukukun kanunlar ihtilafı kurallarının başka bir hukuku yetkili kılması (atıf), MÖHUK m.2/3 uyarınca yalnızca kişi hukuku ve aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda dikkate alınır; miras hukukunda dikkate alınmaz. Bu nokta, Avrupa'da yaşayan okurlar bakımından özel önem taşımaktadır. Avrupa Birliği'nin 650/2012 sayılı Miras Tüzüğü, mirası kural olarak mirasbırakanın son mutad meskeninin hukukuna bağlamaktadır. Türkiye ise bu Tüzük'le bağlı değildir ve Türk makamları kendi kanunlar ihtilafı kurallarını uygular. Bu nedenle aynı miras için Türkiye'de ve bir AB ülkesinde farklı bir hukukun uygulanması ve farklı sonuçlara varılması mümkündür. Avrupa tarafında hangi kuralların uygulanacağının ilgili ülkedeki danışmanlarla değerlendirilmesi gerekir.

2. Alman Vatandaşları İçin Özel Rejim: 1929 Tarihli Türk-Alman Tereke Anlaşması

Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası antlaşmaların hükümleri MÖHUK m.1/2 uyarınca saklı tutulduğundan, Türkiye ile Almanya arasındaki miras ilişkilerinde 28 Mayıs 1929 tarihli Türk-Alman Konsolosluk Sözleşmesi'nin 20. maddesine ekli Tereke Anlaşması önceliklidir. Anlaşmanın 14. maddesi taşınır ve taşınmaz mallar arasında ayrım yapmaktadır. Buna göre taşınır tereke mirasbırakanın vatandaşı olduğu devletin hukukuna, taşınmaz tereke ise taşınmazın bulunduğu ülkenin hukukuna tabidir. Türkiye'de tatil evi ve banka hesabı bulunan bir Alman vatandaşının vefatı halinde, Türkiye'deki daire Türk hukukuna, Türkiye'deki banka hesabı ise Alman hukukuna göre intikal edecektir.

Anlaşmanın 15. maddesi mahkemelerin yetkisini de aynı ayrıma göre düzenlemekte, uygulanacak hukuk ile yetkili mahkemenin örtüşmesini amaçlamaktadır. Uygulamada en fazla önem taşıyan hüküm ise 17. maddedir. Bu hükme göre, mirasbırakanın vatandaşı olduğu devletin makamlarınca düzenlenen mirasçılık belgesi, taşınır tereke bakımından diğer devlette de ispat için yeterlidir. Taşınmazlar bakımından ise bu kolaylık uygulanmamakta ve Türkiye'deki taşınmazlar için Türk mirasçılık belgesi alınması gerekmektedir.

Anlaşmanın uygulama alanının belirlenmesinde mirasbırakanın vatandaşlığı önem taşımaktadır. Bu Anlaşma, Avusturya ve İsviçre vatandaşları bakımından uygulanmaz; bu kişiler bakımından, uygulanabilir diğer milletlerarası anlaşmalar saklı kalmak üzere MÖHUK'un genel hükümleri esas alınır. Hem Türk hem Alman vatandaşı olan kişilerin terekesi ise ayrı bir değerlendirme gerektirmektedir.

3. Türk Mahkemeleri Hangi Hallerde Yetkilidir?

MÖHUK m.43 uyarınca miras davaları ölenin Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde görülür. Ölenin Türkiye'de yerleşim yeri bulunmuyorsa, terekeye dahil malların bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Yurt dışında yaşamış bir mirasbırakanın Türkiye'deki taşınmazına ilişkin mirasçılık belgesi, mirasın reddi ya da ortaklığın giderilmesi gibi işlemlerde bu nedenle çoğunlukla taşınmazın bulunduğu yerdeki mahkeme yetkili olmaktadır. Alman vatandaşları bakımından ayrıca Tereke Anlaşması'nın 15. maddesindeki yetki kuralları dikkate alınmalıdır.

II. Türk Miras Hukukunun Temel Kuralları

4. Yasal Mirasçılar ve Payları

Türk Medeni Kanunu (TMK) yasal mirasçılığı zümre sistemine göre düzenlemektedir. Birinci zümrede mirasbırakanın altsoyu yer alır (TMK m.495). Altsoy bulunmazsa miras anne, baba ve onların altsoyundan oluşan ikinci zümreye (TMK m.496), bunlar da yoksa büyükanne, büyükbaba ve onların altsoyundan oluşan üçüncü zümreye geçer (TMK m.497). Evlilik dışında doğan çocuklar, baba yönünden soybağı kurulmuş olmak kaydıyla evlilik içinde doğan çocuklar gibi mirasçı olur (TMK m.498). Evlatlık ve altsoyu da evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olmakta, evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı ise devam etmektedir (TMK m.500).

Sağ kalan eşin payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre belirlenmektedir (TMK m.499). Eş, altsoyla birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte birini, ikinci zümre ile birlikte mirasçı olursa yarısını alır. Büyükanne, büyükbaba ve onların çocuklarıyla birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte üçü, bunlar da yoksa tamamı eşe kalır. Büyükanne ve büyükbabaların torunları, yani mirasbırakanın kuzenleri, eşle birlikte mirasçı olamaz.

Burada önem taşıyan husus, eşin miras payından önce mal rejiminin tasfiye edilmesidir. Eşin mal rejiminden doğan alacağı terekeden önce ayrılmakta, miras payı ise geriye kalan net tereke üzerinden hesaplanmaktadır. Milletlerarası evliliklerde eşlerin mal rejimine hangi hukukun uygulanacağı ayrıca belirlenmesi gereken bir husustur. Türk hukukunda evlilik bağı bulunmayan hayat arkadaşının yasal mirasçılığı bulunmamaktadır.

Yasal mirasçılığa ilişkin ayrıntılar ve örnek hesaplamalar Türkiye'de Yasal Mirasçılık başlıklı yazıda yer almaktadır.

5. Vasiyetname, Miras Sözleşmesi ve Saklı Paylar

Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufla terekesi üzerinde tasarruf edebilir. Ancak bu serbestlik, kanunun belirli yakınlara tanıdığı saklı paylarla sınırlıdır. TMK m.506 uyarınca altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısı, anne ve babanın saklı payı her biri için yasal miras payının dörtte biridir. Sağ kalan eşin saklı payı ise altsoy veya ikinci zümre ile birlikte mirasçı olduğunda yasal miras payının tamamı, diğer hallerde dörtte üçüdür. Kardeşlerin saklı paylı mirasçılığı 2007 yılında kaldırılmıştır.

Türk hukukunda resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş diğer bir görevli tarafından düzenlenir (TMK m.532). Bunun yanında el yazılı vasiyetname (TMK m.538) ve olağanüstü durumlarda sözlü vasiyetname (TMK m.539) mümkündür. Mirasbırakan ayrıca resmî vasiyetname şeklinde yapılan bir miras sözleşmesiyle de tasarrufta bulunabilir (TMK m.545). Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir. Bu dava, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde vasiyetnamelerde vasiyetnamenin açılmasından, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK m.571).

Yurt dışında yaşayan kişilerin farklı ülkelerde birden fazla vasiyetname düzenlemesi sık görülen bir durumdur. Sonraki vasiyetnamenin öncekini kısmen ya da tamamen ortadan kaldırıp kaldırmadığı ve hangi malvarlığını kapsadığı açıkça belirlenmemişse, bu durum mirasçılar arasında uyuşmazlığa yol açabilmektedir. Türkiye'deki taşınmazları ayrıca ve açıkça düzenleyen bir tasarruf, bu tür sorunların azaltılmasına katkı sağlayabilir.

Vasiyetnamenin türleri ve geçerlilik şartları Türk Hukuku'nda Vasiyetname başlıklı yazıda açıklanmaktadır.

6. Tereke Borçları ve Mirasın Reddi

Mirasçılar, kural olarak tereke borçlarından kişisel olarak ve müteselsilen sorumludurlar (TMK m.599 ve m.641). Terekenin borca batık olduğu ya da mirasçının mirası istemediği durumlarda mirasın reddi gündeme gelir. Yasal mirasçılar için ret süresi, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren üç aydır. Mirasçılık sıfatını daha sonra öğrendiğini ispat eden yasal mirasçı için süre bu tarihten başlar. Atanmış mirasçılar için ise süre, mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihte başlar (TMK m.606).

Ret beyanı, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yapılır (TMK m.609). Türkiye'de son yerleşim yeri bulunmayan mirasbırakanlar bakımından MÖHUK m.43 uyarınca terekenin bulunduğu yer mahkemesine başvurulması gerekir. Ret beyanı vekil aracılığıyla da yapılabilir; ancak bunun için vekâletnamede mirası reddetme yetkisinin özel olarak yer alması gerekir. Mirasçının ret süresi içinde terekenin olağan yönetimi veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işlemler yapması, tereke mallarını gizlemesi ya da kendisine maletmesi halinde mirası reddetme hakkı düşer. Bununla birlikte zamanaşımı veya hak düşürücü sürelerin dolmasını önlemek amacıyla dava açılması veya cebrî icra takibi yapılması ret hakkını ortadan kaldırmaz (TMK m.610). Bu nedenle yurt dışında yaşayan mirasçıların, terekenin durumu netleşmeden Türkiye'deki mallar üzerinde işlem yapmaması önem taşımaktadır. Ölüm anında ödemeden aciz hali açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olan terekelerde ise miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2).

III. Türkiye'deki Miras İşlemleri

7. Mirasçılık Belgesi ve Yabancı Belgelerin Kullanılması

Mirasçıların tereke üzerinde işlem yapabilmesi için mirasçılık sıfatlarını ve paylarını gösteren mirasçılık belgesinin alınması gerekir (TMK m.598). Bu belge kural olarak sulh hukuk mahkemesinden ya da noterden alınabilmektedir. Bununla birlikte nüfus kayıtlarının yeterli olmadığı, belgenin yabancılar tarafından talep edildiği ya da talebin yabancılık unsuru taşıdığı hallerde noter mirasçılık belgesi düzenleyemez ve sulh hukuk mahkemesine başvurulması gerekir (Noterlik Kanunu m.71/B).

Yurt dışında düzenlenmiş mirasçılık belgelerinin Türkiye'de kullanılması bakımından üç durumu birbirinden ayırmak gerekir. Birincisi, Türkiye'deki taşınmazlardır. Taşınmazlar Türk hukukuna tabi olduğundan, bunlar bakımından uygulamada Türk sulh hukuk mahkemesinden ayrı bir mirasçılık belgesi alınmaktadır. İkincisi, Türkiye'deki taşınır mallardır. Bu konuda Alman vatandaşları için Tereke Anlaşması'nın 17. maddesi özel bir kolaylık getirmekte ve mirasbırakanın vatandaşı olduğu devletin mirasçılık belgesini taşınır tereke bakımından yeterli saymaktadır. Diğer ülke vatandaşları bakımından ise yabancı belgenin hukuki etkisi, MÖHUK'un tanıma ve delil olarak kullanmaya ilişkin genel hükümlerine göre değerlendirilir. Üçüncüsü, yabancı mahkeme kararlarıdır; bunların Türkiye'de kesin hüküm etkisi doğurması kural olarak tanıma kararına bağlıdır.

AB Miras Tüzüğü kapsamında düzenlenen Avrupa Mirasçılık Belgesi de Türkiye'de kendiliğinden Türk mirasçılık belgesinin yerine geçmez. Bu belgenin Türkiye'deki hukuki işlemlerde kullanılabilirliği, ilgili işlemin niteliği ve uygulanabilir milletlerarası anlaşmalar dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Yabancı belgelerin Türkiye'de kullanılabilmesi için, uygulanabilir milletlerarası anlaşmalarda öngörülen muafiyetler saklı kalmak üzere, belgenin düzenlendiği ülkeye göre apostil şerhi veya konsolosluk tasdiki ile gerekli Türkçe tercümenin sunulması gerekebilir. Almanya, Avusturya ve İsviçre, Türkiye gibi Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf olduğundan, bu ülkelerde düzenlenen belgeler bakımından kural olarak apostil şerhi yeterlidir; çok dilli nüfus kayıt örnekleri gibi belgeler bakımından ise tasdik muafiyeti söz konusu olabilmektedir.

Mirasçılık belgesinin alınması ve tapuda intikale ilişkin ayrıntılar Türkiye’de Mirasın Tapuda İntikali başlıklı yazıda yer almaktadır.

8. Terekenin Tespiti ve Nüfus Kayıtları

Yurt dışında yaşayan mirasçılar, Türkiye'deki tereke unsurlarının tamamından çoğu zaman haberdar değildir. Taşınmazlar tapu müdürlüklerinden, araçlar trafik kayıtlarından, banka hesapları ise mirasçılık belgesiyle bankalara başvurularak tespit edilebilmektedir. Şirket payları bakımından ticaret sicili kayıtları ve şirketin pay defteri incelenmelidir. Bu tespitin erken yapılması, hem mirasın reddi süresi hem de vergi beyan süreleri bakımından önem taşımaktadır.

Mirasbırakanın Türk nüfus kayıtlarının veya Mavi Kartlılar Kütüğündeki kayıtlarının güncel olmaması, mirasçılık belgesinin alınmasında uygulamada gecikmelere yol açabilmektedir. Bu nedenle yurt dışında gerçekleşen ölümün ilgili kayıtlara işlenip işlenmediğinin kontrol edilmesi önem taşımaktadır. Yurt dışında gerçekleşen evlilik ve doğumların kayıtlara işlenmemiş olması, isim ve soyadlarının farklı ülkelerin belgelerinde farklı yazılması ya da evlilikle değişen soyadlarının kayıtlara yansıtılmamış olması da uygulamada süreci geciktiren başlıca etkenler arasındadır.

9. Taşınmazların Miras Yoluyla Edinilmesi ve Tapuda İntikali

Mirasçılar, terekeyi bir bütün olarak mirasbırakanın ölümüyle kendiliğinden kazanırlar (TMK m.599). Taşınmazlar bakımından da mülkiyet ölüm anında, tescilden önce mirasçılara geçer (TMK m.705/2). Tapudaki intikal işlemi, bu kazanımı sicile yansıtan bir işlemdir. Ancak mirasçıların taşınmaz üzerinde tasarrufta bulunabilmesi, örneğin taşınmazı satabilmesi için intikalin tapuya tescil edilmiş olması gerekir.

İntikal işlemi için veraset ve intikal vergisinin tahakkuk etmiş ya da ödenmiş olması şart değildir. Kanuna göre intikal eden taşınmazların tescili verginin tahakkuku beklenmeksizin yapılır. Ancak taşınmaza isabet eden vergi tamamen ödenmedikçe taşınmazın devri yapılamaz ve üzerinde ayni hak tesis edilemez (VİVK m.19). Ölüm tarihinden itibaren iki yıl içinde intikal yapılmazsa tapu müdürlüğü, mirasçılık belgesi düzenlenmesi için kendiliğinden yargıya başvurabilir (Tapu Kanunu Ek Madde 1).

Mirasçıların yabancı olması intikale engel değildir. 6302 sayılı Kanun ile karşılıklılık şartı kaldırıldığından yabancı mirasçılar Türkiye'deki taşınmazı miras yoluyla edinebilmektedir. Tapu müdürlüğü önce intikal işlemini gerçekleştirir. Ancak Tapu Kanunu m.35'te yer alan sınırlamalar, yani Cumhurbaşkanınca belirlenen ülke listesi, ülke genelinde kişi başına otuz hektarlık yüzölçümü sınırı, özel mülkiyete konu ilçe yüzölçümünün yüzde onuna ilişkin sınır ve askerî yasak ve güvenlik bölgelerine ilişkin kısıtlamalar, taşınmazın intikalden sonra mirasçının mülkiyetinde kalıp kalamayacağını belirler. Bu sınırların aşıldığı hallerde taşınmazın tasfiyesi gündeme gelir.

Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak Türk vatandaşlığını kaybeden kişiler ve belirli altsoyları bakımından ise farklı bir rejim geçerlidir. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 28. maddesi uyarınca Mavi Kart sahipleri, miras ve taşınmaz edinimi bakımından Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanmaya devam eder ve yabancılara uygulanan sınırlamalara tabi değildir.

Birden fazla mirasçının bulunması halinde terekeye dahil taşınmazlar, mirasın açılmasıyla birlikte kural olarak elbirliği mülkiyetine tabi olur ve paylaşmaya kadar mirasçılar taşınmaz üzerinde birlikte tasarruf ederler (TMK m.640). Bu nedenle uygulamada intikalle birlikte elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi ya da bir paylaşma sözleşmesi yapılması sıklıkla tercih edilmektedir.

10. Banka Hesapları, Şirket Payları ve Diğer Malvarlığı

Bankalar, sigorta şirketleri ve benzeri kurumlar, mirasçılara ödeme yapmadan önce kural olarak mirasçılık belgesini ve veraset ve intikal vergisi bakımından vergi dairesinden alınacak ilişik kesme belgesini aramaktadır (VİVK m.17). Bununla birlikte VİVK m.17 uyarınca, söz konusu belge ibraz edilmediğinde ilgili kurumlar, mirasçılara ödenecek tutardan yüzde 5 oranında vergi karşılığı tevkifat yaparak kalan tutarı ödeyebilirler. Alman vatandaşı mirasbırakanların Türkiye'deki hesapları bakımından ise Tereke Anlaşması'nın 17. maddesi uyarınca Alman makamlarınca düzenlenen mirasçılık belgesinin kullanılması gündeme gelebilir.

Şirket payları bakımından şirket türü belirleyicidir. Limited şirketlerde esas sermaye payı, genel kurulun onayına gerek olmaksızın miras yoluyla mirasçılara geçer. Ancak şirket, iktisabı öğrenmesinden itibaren üç ay içinde ve payı kendisi, bir ortağı veya göstereceği üçüncü kişi hesabına gerçek değeri üzerinden devralmayı önermek kaydıyla mirasçıyı ortak olarak onaylamayı reddedebilir (TTK m.596). Anonim şirketlerde devri sınırlandırılmış nama yazılı paylar bakımından da benzer bir ret imkânı bulunmaktadır (TTK m.493–494). Bu nedenle şirket payı içeren terekelerde mirasçıların öncelikle esas sözleşmeyi ve pay defterini incelemesi gerekir.

11. Mirasın Paylaşılması ve Ortaklığın Giderilmesi

Mirasçılar terekenin paylaşılması konusunda anlaşabilirlerse, bir paylaşma sözleşmesi ile elbirliği mülkiyetini sona erdirebilirler. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) yoluna gidilir. 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren bu davaların açılmasından önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m.18/B). Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa mahkeme önce taşınmazın aynen bölünüp bölünemeyeceğini inceler, bunun mümkün olmadığı hallerde satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verir (TMK m.699).

31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ile bu alanda önemli bir yenilik getirilmiştir. İcra ve İflas Kanunu m.114'e eklenen hükme göre, bütün maliklerin taşınmazı miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü bir kişinin payının bulunmadığı hallerde birinci açık artırma, bir defaya mahsus olmak üzere yalnızca malik olan mirasçılar arasında yapılır. Bu artırmada satış gerçekleşmezse sonraki artırma genel hükümlere göre herkese açık olarak yapılır. TMK m.699'daki paydaşlar arasında artırma bütün paydaşların rızasına bağlıyken, yeni düzenleme belirli şartlar altında kanundan doğan bir usul öngörmektedir. Bu değişiklikler, 31 Temmuz 2026'dan önce ilanı yapılmış açık artırmalara uygulanmaz. Yurt dışında yaşayan mirasçıların bu artırmaya katılabilmesi için satış sürecini yakından takip etmesi gerekmektedir.

Mirasçılar arasındaki diğer uyuşmazlıklar, örneğin mirasbırakanın sağlığında yaptığı ve mirasçılardan mal kaçırma amacı taşıdığı iddia edilen devirler, ayrı davalara konu olabilmektedir. Bu konu Türkiye’de Muris Muvazaası başlıklı yazıda ayrıca ele alınmaktadır.

IV. Vergisel Yükümlülükler

12. Türkiye'de Veraset ve İntikal Vergisi

Türkiye'de bulunan mallar ile Türk vatandaşlarına ait malların miras yoluyla intikali, kural olarak Türkiye'de veraset ve intikal vergisine tabidir. Türk vatandaşlarının yurt dışında miras yoluyla edindikleri mallar da verginin kapsamına girmektedir. Bununla birlikte Türk vatandaşına ait olup Türkiye dışında bulunan malları miras yoluyla edinen ve Türkiye'de ikametgâhı bulunmayan yabancı kişiler, bu intikal nedeniyle Türkiye'de veraset ve intikal vergisine tabi tutulmazlar (VİVK m.1). Vergi, her mirasçı bakımından kendi miras payı üzerinden hesaplanır.

Beyanname süresi, mirasçılık belgesinin alındığı tarihten değil ölüm tarihinden itibaren işlemektedir. Bu nedenle yabancılık unsuru taşıyan ve mirasçılık belgesinin alınmasının uzun sürebildiği dosyalarda sürelerin baştan gözetilmesi gerekir. Ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçı Türkiye'deyse süre dört ay, mirasçı yurt dışındaysa altı aydır. Ölüm yurt dışında gerçekleşmişse, mirasçı Türkiye'deyse altı ay, ölümün gerçekleştiği ülkedeyse dört ay, başka bir yabancı ülkedeyse sekiz aydır (VİVK m.9). Yurt dışındaki mükellefler beyannamelerini Türk konsolosluklarına da verebilmektedir (VİVK m.8). Miras yoluyla intikal eden mal, istisna tutarının altında kalsa dahi beyanname verilmesi gerekir.

2026 yılı için altsoy ve eşten her birine isabet eden miras payının 2.907.136 TL'si, altsoy bulunmaması halinde eşe isabet eden payın 5.817.845 TL'si vergiden istisnadır. Bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenmektedir. Veraset yoluyla intikallerde vergi oranı, kural olarak artan oranlı tarifeye göre yüzde 1 ile yüzde 10 arasında değişmektedir. Tahakkuk eden vergi, üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere altı eşit taksitte ödenebilir.

Verginin hesaplanmasına ilişkin ayrıntılar Türkiye'de Veraset ve İntikal Vergisi başlıklı yazıda yer almaktadır.

13. Birden Fazla Ülkede Vergilendirme

Mirasçının Almanya, Avusturya ya da İsviçre'de yaşaması halinde, aynı intikalin hem Türkiye'de hem de mirasçının yaşadığı ülkede vergilendirilmesi söz konusu olabilir. Türkiye'nin imzaladığı çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları kural olarak gelir ve kurumlar vergisine ilişkindir ve veraset vergisini kapsamamaktadır. Bu nedenle Türkiye'de ödenen verginin diğer ülkede dikkate alınıp alınmayacağı, o ülkenin kendi mevzuatına göre belirlenir ve ilgili ülkedeki vergi danışmanlarıyla değerlendirilmelidir.

Türk mevzuatı ise ters yöndeki durum için bir düzenleme içermektedir. Türk vatandaşlarına ait yurt dışında bulunan mallar nedeniyle yabancı ülkelerde alınan veraset ve intikal vergileri, belgelendirilmeleri kaydıyla Türkiye'de veraset ve intikal vergisinin matrahından indirilebilmektedir. Bu kapsamda indirilebilecek borç ve vergilerin toplamı, ilgili malların beyannamede gösterilen değerini aşamaz (VİVK m.12/c).

V. Yurt Dışında Yaşayanlar İçin Uygulama ve Planlama

14. Türkiye'ye Gelmeden Miras İşlemleri Nasıl Yürütülür?

Mirasçılık belgesinin alınması, mirasın reddi, tapuda intikal, vergi beyannamesi ve banka işlemleri, mirasçıların Türkiye'ye gelmesine gerek olmaksızın vekil aracılığıyla yürütülebilmektedir. Vekâletname Türk konsolosluklarında ya da yaşanılan ülkedeki noter önünde düzenlenebilir. İkinci durumda, uygulanabilir milletlerarası anlaşmalardaki muafiyetler saklı kalmak üzere, belgenin apostil şerhi veya konsolosluk tasdiki taşıması ve Türkçe tercümesinin sunulması gerekir. Tapu işlemlerinde kullanılacak vekâletnamelerin ilgili şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmesi ve yapılacak işlemlere ilişkin yetkilerin tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirtilmesi gerekir. Mirasın reddi ve taşınmaz satışı gibi işlemler bakımından ayrıca özel yetki verilmelidir. Uygulamada en sık rastlanan sorun, vekâletnamenin sürecin bir aşaması için düzenlenip sonraki aşamalar için yetersiz kalmasıdır. Bu nedenle vekâletnamenin, somut olayda yapılması öngörülen intikal, satış, vergi ve banka işlemlerini kapsayacak şekilde baştan düzenlenmesi, sonraki aşamalarda yeniden vekâletname düzenlenmesi ihtiyacını azaltabilir.

15. Sınır Ötesi Miras Planlamasında Nelere Dikkat Edilmelidir?

Türkiye'de malvarlığı bulunan ve yurt dışında yaşayan kişiler bakımından miras planlaması, birden fazla hukuk düzeninin birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Türkiye'deki taşınmazlara her durumda Türk hukuku uygulanacağından, bu taşınmazlar bakımından saklı payları gözeten bir tasarrufun yapılması değerlendirilebilir. Şekil bakımından ise Lahey Sözleşmesi ve MÖHUK m.20/4 birden fazla hukuku yetkili kıldığından, yurt dışında o ülkenin şekil kurallarına uygun olarak düzenlenen bir vasiyetname de Türkiye'de geçerli olabilir. Önemli olan, tasarrufun Türkiye'deki taşınmazları kapsayıp kapsamadığının ve Türk hukuku bakımından nasıl sonuç doğuracağının açıkça belirlenmesidir. Medeni hal, vatandaşlık ya da yerleşim yeri değiştiğinde mevcut tasarrufların gözden geçirilmesi de önem taşımaktadır.

Sonuç

Yabancılık unsuru taşıyan miras ilişkilerinde Türkiye'deki süreç, uygulanacak hukukun belirlenmesiyle başlar ve mirasçılık belgesi, tapuda intikal ve vergi beyanı gibi birbirine bağlı aşamalarla devam eder. Türkiye'deki taşınmazların her durumda Türk hukukuna tabi olması, Alman vatandaşları bakımından Tereke Anlaşması'nın getirdiği özel kurallar ile mirasın reddi ve vergi beyanına ilişkin kanuni süreler, bu süreçlerde öncelikle göz önünde bulundurulması gereken hususlardır. Türkiye ile mirasçının yaşadığı ülkenin kuralları arasındaki farkların erken aşamada tespit edilmesi, ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların ve uygulama sorunlarının azaltılmasına katkı sağlayabilir.

Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşımakta olup somut bir olaya ilişkin hukuki görüş niteliğinde değildir.